Landelijk congres Ketenzorg
Vrijdag 11 juni 2010, Sparrenhorst te Nunspeet
Ketenzorg.....of de zorg geketend?
1. Inleiding
2. sprekers (met downloads van de presentaties)
3. verslag van 11 juni 2010
4. uitslag stemsessie
1. Inleiding
Veranderingen in wetten, regels en uitvoering in de zorg volgen elkaar op. Veranderingen zijn onvermijdelijk en ontstaan door wijzigingen in financieringsstromen en behoefte aan vereenvoudiging van regels.
Uw zorgorganisatie moet hierdoor voortdurend beleid, visie en werkwijze aanpassen.
Dit congres wordt georganiseerd om u inzicht te geven in de toekomst van de (langdurige) zorg en met de verschillende vertegenwoordigers hierover van gedachten te wisselen. Voor bepaling van het beleid is het van belang dat uw inbreng wordt gehoord! Op deze dag wordt u de kans geboden om middels een innovatieve en interactieve manier uw stem te laten horen!
Presentator / Dagvoorzitter
Jan Douwe Kroeske
Producent, programmamaker en presentator van televisieprogramma’s. Daarnaast is hij zeer betrokken bij de zorg, zowel op persoonlijk als op professioneel vlak door zijn dagvoorzitterschap bij JGZ-congressen en samenwerking met minister André Rouvoet.
2. Sprekers:
Arjan Vermeulen
Voorzitter van de Raad van Bestuur van het Centrum Indicatiestelling Zorg.
(Download hier en hier zijn presentatie van 11 juni 2010)
Auke Jelle Kingma
Manager van Achmea Zorgkantoor te Zwolle.
(Download hier zijn presentatie van 11 juni 2010)
Anouchka van Miltenburg
Tweede Kamerlid en woordvoerder voor VWS met o.a. AWBZ en WMO in portefeuille.
Tjeerd Nijboer
Voorzitter van Raad van Bestuur van Pi-zorg te Friesland en Flevoland.
(Download hier zijn presentatie van 11 juni 2010)
Intermezzo:
Salomon Stam, Zorgrotonde. Uitslag verkiezingen; welke politieke wind gaat er waaien en wat kunnen de consequenties zijn voor de langdurige zorg?
(Download hier zijn presentatie van 11 juni 2010)
3. VERSLAG VAN DE DAG:
Ketenzorg: Veel losse maar veelbelovende schakels
11 juni 2010. NUNSPEET – ‘Ketenzorg, of de zorg geketend’ is het congres om de huidige stand van de bijzondere zorg (AWBZ) op te maken. Een uitgelezen mogelijkheid om, met een verse verkiezingsuitslag in het achterhoofd, te kijken hoe het sinds de privatisering van de zorg gaat. Om ideeën uit te wisselen maar ook “om even goed te sparren met elkaar”, aldus organisator Marlies Groot Nibbelink van de Zorgrotonde. Want dat de huidige staat van de Ketenzorg frustraties en emoties oproept, is wel duidelijk.
Sinds de privatisering van de zorgsector ontspruiten kleine zorgaanbieders in rap tempo. Waar deze zorgaanbieders mee te maken hebben zijn de opeenvolgende instanties – oftewel schakels – die inkopen, uitvoeren, beheren of controleren. Kortom; een ingewikkelde, versplinterde situatie, en veel bureaucratie. Om met de woorden van Achmea-directeur Auke Jelle Kingma te spreken: “Er is iets aan de hand. Ondoorzichtige loketten, weinig innovatie, weinig vertrouwen in grote instanties en weinig samenhang tussen de cure en de care”, zegt Kingma “Kortom; een verschraling van de zorg.”
Groot en klein
Het grote verschil tussen kleine zorgaanbieders en grote controlerende of beherende bedrijven is hun visie op de praktijk. Indicatiesteller CIZ, bijvoorbeeld, denkt big picture. Kleine uitvoerders geven vooral de moeilijk werkbare situatie van tegenwoordig aan. Arjan Vermeulen, voorzitter Raad van Bestuur van CIZ, wil investeren in digitalisering. Hij illustreert zijn verhaal met een voorbeeld over ‘Sara’. Een begeleidster van een gehandicapt persoon die in een handomdraai met een pasje een zorgaanvraag indient. Doel van het CIZ is dat binnen enkele jaren de helft van alle zogenaamde indicatieaanvragen overgedragen zijn aan de cliënt of diens begeleider. Wat overblijft voor CIZ zijn de eerste aanvragen en de meest complexe aanvragen. Kortom; controle. Een ‘sprong voorwaarts’ die Vermeulen al langere tijd wil maken: “Ik zeg dit al jaren maar het proces gaat langzaam”, zegt Vermeulen, “Er blijft nu alleen een hoop sneeuw voor de schuiver hangen.”
De kritiek
Het nobele idee krijgt echter wat kritiek van vooral de kleinere zorgaanbieders. Ze lopen op korte termijn nog te veel tegen kleine problemen aan. Waarom mag een indicatie bijvoorbeeld niet langer gelden? En hoe kijkt het CIZ aan tegen bijvoorbeeld ouderen die niet kundig zijn met internet? Vermeulen begrijpt de antwoorden, suggereert zelfs vijf jaar lang geldige indicaties, maar beroept zich vooral op goodwill: “We zijn vol in gesprek met cliëntorganisaties. We gaan dit met vuur en vlam presenteren, een team samenstellen, ervaringen verzamelen en de hobbels nemen.”
Zorgaanbieders mogen nu bijvoorbeeld wel bemiddeling voor een Persoonsgebonden Budget (PGB) doen, maar niet de uitvoering zelf, dat gebeurt dan weer door een ander bureau. Bij zorg in natura, waarbij men de verzekeraar achteraf de rekening mag sturen, is dat probleem er niet. Er lijkt een soort wantrouwen te zijn ten opzichte van PGB-bureaus.
De aanwezigen lijken zich hier wat onbegrepen te voelen: “AWBZ-erkende organisaties hebben veel minder last van administratieve rompslomp.”, zo luidt een opmerking uit de zaal. Vermeulen: “Dat klopt wel”, luidt het antwoord van CIZ, “Maar toch moet er hiervoor een systeem met maatschappelijk draagvlak zijn.”
Auke Jelle Kingma (Achmea) zit in principe op een zelfde golflengte met CIZ. Het zorgkantoor uit Zwolle is ook behoorlijk verwikkeld in het proces met PGB, begeleiding en het toetsen ervan. Ook Kingma pleit voor een centraal systeem met één loket voor deze AWBZ zaken. Hij hanteert voor verdere ontwikkeling binnen de AWBZ een advies van de Social Economische Raad (SER) “Versterk het PGB, verlaag de bureaucratie, meer creativiteit en innovativiteit om zo keuzevrijheid te versterken”
Tjeerd Nijboer, voorzitter Raad van Bestuur Pi-zorg, zit daar ergens tussenin. Pi-zorg, instelling voor de geestelijke gezondheidszorg, wil ‘omtinken’: een andere benadering kiezen. Het bedrijf staat niet zozeer stil bij welke partijen er mee gemoeid zijn, maar biedt een totaalpakket met een langdurige intake. “We doen het gewoon. We kijken nog niet zo naar de Wet Maatschappelijk Ondersteuning (WMO), want sommige gemeenten weten niet eens wat het is. Die zijn er dus nog niet klaar voor.”
De huidige problemen:
E. Boon, van zorgbureau DBAutsisme, plaatst een kanttekening: “Een PGB aanvraag gaat van partij naar partij zodat het wel drie maanden kan duren tot een uitbetaling van een indicatie.”, zegt Boon. Ze vervolgt: “Waarom neemt men niet de zorgbehoefte als leidraad, dat is de oplossing”, aldus Boon. Kortom: bureaucratie is een groot punt van kritiek.
Waar zitten, naast de genoemde bureaucratie en versplintering, nog meer problemen binnen de nog onhervormde AWBZ? Dat is onder andere de groep die tussen wal en schip valt. Van Miltenburg: “Dat komt doordat er gaten vallen in het proces. Dat gebeurt waar de verantwoording van de één begint en die van de ander eindigt”. Een andere groep zijn de ‘rotte appelen’ tussen de cliënten. Kingma: “Van de ongeveer tienduizend PGB aanvragen bij Achmea lopen er ongeveer duizend bij een deurwaarder. Deze hebben een budget gekregen dat niet goed, of helemaal niet verantwoord is”, aldus de directeur van Achmea. Boon, van DBAutisme en dus midden uit het veld, ziet hier ook problemen: “Er zijn bedrijven die onterecht hoog inzetten voor hun cliënten om zo meer (PGB) geld te krijgen dan ze nodig hebben.”. Er moet dus, binnen de hervorming van de AWBZ, veel controle zijn en het nieuwe systeem moet doorzichtig zijn.
Rol WMO
In de toespraak van politica Anouchka van Miltenburg was vooral veel te horen over de staat van de AWBZ en wat daar veranderen moet. Omdat het laatste kabinet Balkenende viel, is de beslissing daarover uitgesteld. Nu is de roep om verandering des te groot. Ze vertelt de aanwezigen: “De AWBZ biedt te weinig ruimte voor u om in te werken en voor mij is het belangrijk dat het betaalbaar blijft. We kunnen daar vanaf komen door op resultaat af te rekenen. Bureaucratie eruit halen, doorzetten, partnerschap zoeken in de ketens. De WMO gaan inzetten in al haar facetten.” Een opmerking die bijval krijgt van alle sprekers.
Marktwerking
Wordt er landelijk gevreesd voor verlies van kwaliteit door marktwerking, blijkt dat tijdens het congres zeer mee te vallen. Tijdens het panel, waarbij de ruim tachtig aanwezigen met stemkastjes hun mening geven, blijkt 39 procent te vinden dat marktwerking de kwaliteit van de zorg verbetert. VVD 2e Kamerlid Anouchka van Miltenburg: “Het is logisch dat er zo gekozen wordt, zonder marktwerking zaten jullie hier allemaal niet.”, zegt de politica. Toch worden er wat wenkbrauwen gefronst bij de term ‘marktwerking’. “Het is een beetje een vreemde term, marktwerking. Het gaat om mensen, cliënten maar ook je bedrijf moet je gezond houden.” Auke Jelle Kingma prijst de creativiteit onder de ondernemers: “Het is binnen PGB een levend thema. De innovativiteit leeft enorm, daar zit veel creativiteit.”
Politiek perspectief
Na overwinningen van de VVD en de PVV zijn er een aantal voor de hand liggende coalities. Kijkend naar een rechts kabinet, (VVD, PVV, CDA) en een ‘paars plus’ kabinet (VVD, PvdA, D66, Groen Links) mag men concluderen dat het PGB blijft. Al zijn alle partijen het er wel over eens dat veel taken onder de hoede van de WMO geplaatst zullen worden. Ook de marktwerking wordt als positief punt gezien. Kortom; de AWBZ zal hervormd worden op een manier zoals al enkele jaren verwacht wordt. Bezuinigingen zijn vooralsnog moeilijk aan te geven. Op een kritische vraag van Kingma: “Als je overhevelt naar de WMO, waar zit dan de bezuiniging?”, antwoord van Miltenburg: “Wanneer het valt binnen een verzekerdenpakket, behoort het tot de corebusiness van de WMO. De gelden die nu worden ingezet worden verplaatst naar de WMO”. Hier vraagt Kingma: “Dat is toch geen bezuiniging?” en antwoord van Miltenburg: “Voor de AWBZ wel.”
En nu?
Werden er tijdens het congres oplossingen gegeven? Zeker wel. Ondanks de genoemde problemen wordt er een hoop perspectief geboden, men wil echt voor verbetering gaan. Ook de rol van de WMO zal vergroot worden. Als men gist naar de meest voor de hand liggende coalities mag men concluderen dat PGB blijft, en dat er veel taken en verantwoordelijkheden bij de gemeenten komen.
Boodschap van het congres: Vertrouwen en doorzetten. Aan de hand van de gemeentes en de WMO goodwill kweken om de vertaalslag naar een helder, duidelijk systeem te maken. Van Miltenburg in haar slotwoord: “We moeten op resultaat afrekenen. Doorzetten, vertrouwen kweken en partnerschap kweken binnen die ketens.”, zegt de VVD-politica. Ze vervolgt: “We moeten over onze eigen grenzen van welzijnswerk kijken”.
4. Uitslag
Hieronder de uitslagen van de zeven behandelde stellingen:
